Categorieën

Archieven

Politiek in het voetbalstadion

Wie tijdens het EK voetbal in juni 2021 op TV naar wedstrijden keek viel ongetwijfeld iets op aan de reclameborden. Diverse sponsoren, zoals Volkswagen, Heineken, Booking.com, Tiktok en Thuisbezorgd/Just Eat gebruikten in hun reclame-uitingen regenboogkleuren. Daarmee protesteerden deze multinationals tegen een nieuwe Hongaarse wet waarmee het verboden werd om homoseksualiteit of geslachtsverandering te promoten onder jongeren. Deze reclameborden waren ook te zien tijdens de EK-wedstrijden die in Boedapest werden gespeeld, waaronder de door Nederland verloren wedstrijd tegen Tsjechië. Het meedragen van de regenboogvlag was buiten het stadion verboden, maar in of rond de stadions stelde de Europese voetbalorganisatie UEFA zich halfhartig op: de Allianz Arena in München mocht niet in regenboogkleuren worden verlicht – wat het stadsbestuur van München wilde – maar de hoofdsponsoren konden met het inkleuren van hun reclameborden gewoon hun gang gaan.

Allianz Arena in regenboogkleuren (2016) CC BY-SA 4.0

(meer…)

Pierre Lardinois

Peter Bootsma, Pierre Lardinois. Een leven voor de landbouw (Boom; Amsterdam 2020) ISBN 9789024432028, 320 p, prijs: € 24,90.

‘Dominant, veeleisend én tegelijk uiterst aimabel’
Biografiëen kunnen op uiteenlopende manieren tot stand komen. In sommige gevallen slaagt een onderzoeksinstelling erin fondsen aan te boren waarvoor een onderzoeker kan worden aangesteld. In andere gevallen boort de auteur zelf fondsen aan of – indien hij of zij al gepensioneerd is – gaat hij/zij op eigen initiatief aan de slag. Gevallen waarin de kinderen van de beschreven persoon het initiatief nemen voor het laten schrijven van een biografie zijn echter zeldzaam. Dit gebeurde met de biografie van Pierre Lardinois, een man met een indrukwekkende loopbaan in de landbouw, van minister, eurocommissaris tot topman van de Rabobank. De vijf kinderen van hem wilden een herinnering achterlaten aan hun vader en verleenden Peter Bootsma de opdracht tot het schrijven van de biografie. Hij kreeg daarbij de volledige vrijheid om op te schrijven wat hij wilde. Om eventuele onenigheden weg te nemen tussen de opdrachtgevers en de auteur werd de voortgang bewaakt door een begeleidingscommissie. (meer…)

De voldoening van korte onderzoeken in opdracht

Sinds enkele jaren sta ik bij het Nationaal Archief samen met tientallen andere historici in het register van externe onderzoekers. Dit betekent dat mensen die niet de tijd of de expertise hebben om zelf onderzoek te doen in de rijke collecties van het Nationaal Archief of in die van andere archiefinstellingen een niet aan het NA gelieerde onderzoeker kunnen benaderen om die klus voor hem of haar uit te voeren. Soms zijn het eenvoudige klussen die met een uurtje werk klaar zijn en soms leidt het tot een langdurige relatie met een opdrachtgever die steeds meer wil weten. Dat je er geld mee verdient, is fijn. Maar vaak zijn de zoektocht zelf en de waardering die je van de opdrachtgever ontvangt net zo veel waard – of meer, zoals de voorbeelden hieronder laten zien. (meer…)

Het ‘staatsrechtelijk monstrum’ van Haya van Someren-Downer

Volgens een ongeschreven regel van het Nederlandse staatsrecht stelt de Eerste Kamer zich terughoudend op waar het gaat om het beoordelen van het beleid van een kabinet of bewindspersoon. Het is dan ook hoogst ongebruikelijk als de Senaat een poging doet om via een motie een uitspraak van de Tweede Kamer te corrigeren teneinde het kabinet te bewegen haar standpunt bij te stellen. Zo’n situatie deed zich eind 1979 voor in de Eerste Kamer en betrof de deelname van een Zuid-Afrikaans team aan de Paralympics, die in 1980 in Nederland zouden worden gehouden.

Sinds 1960 worden om de vier jaar naast de Olympische Spelen ook speciale Olympische Spelen voor Gehandicapten, ofwel de Paralympics, georganiseerd. Meestal vonden deze plaats in de stad waar ook de grote spelen hadden plaatsgevonden, maar voor de editie van 1980 had Moskou geen belangstelling.[1] Daarop spande de Nederlandse Invaliden Sportbond (NIS) zich in om de Spelen naar Nederland te halen. Op 23 juli 1977 werd bekend dat dit was gelukt. De Spelen zouden van 25 juni tot 5 juli 1980 plaatsvinden in Arnhem.

(meer…)

Suriname

Jan Pronk, Suriname. Van wingewest tot natiestaat (LM Publishers; Volendam 2020), ISBN 9789460225161, 560 p., prijs: € 29,50.

Verantwoording afleggen
Dat oud-politici boeken schrijven waarin zij terugblikken op hun politieke loopbaan komt inmiddels vaker voor. Maar de gedetailleerdheid waarmee Pronk uit de doeken doet wat zijn persoonlijke betrokkenheid was bij de beleidsthema’s waarmee hij te maken had is Jan Pronk wel uniek. Na een boek over Rwanda schreef hij een kloek boek van meer dan 500 pagina’s over zijn bemoeienissen met de onderhandelingen rond de onafhankelijkheid van Suriname en de moeizame bilaterale relatie in de 25 jaar daarna. Hoewel hij gebruik heeft gemaakt van inmiddels toegankelijk gemaakte historische bronnen is het geen geschiedschrijving. ‘Ik heb een beschrijving willen geven van binnenuit, als deelnemer, en daarbij steeds vermeld met welke dilemma’s we werden geconfronteerd, welke vragen we hadden, welke afwegingen we maakten over voors en tegens van bepaalde alternatieven en welke twijfels overbleven.’ Behalve uit externe bronnen kon hij putten uit de aantekeningen die hij gedurende zijn politieke loopbaan heeft gemaakt en zorgvuldig bewaard.

(meer…)

Eerste Kamerlid Ad Kaland en zijn verzet tegen een minderheidsenquête

Op dinsdag 27 april 1982 begon de Eerste Kamer aan het slothoofdstuk van een proces van grondwetsherziening, dat vijftien jaar eerder door het kabinet-De Jong was begonnen met het instellen van de Staatscommissie van Advies inzake de Grondwet en de Kieswet, beter bekend als de commissie-Cals/Donner. Op de agenda stonden 34 wetsvoorstellen die tezamen de bouwstenen vormden voor een nieuwe grondwet. Om het zo ver te laten komen, diende tijdens deze tweede lezing twee derde van de leden van de Eerste Kamer deze voorstellen goed te keuren. Vijf maanden eerder, op 12 november 1981, waren zij probleemloos de Tweede Kamer gepasseerd. In de Eerste Kamer werden de wetsontwerpen nog eens nauwkeurig tegen het licht gehouden. Niet alle leden konden op voorhand met alle voorstellen instemmen en brachten hun bezwaren naar voren tijdens de debatten. Voor 33 wetsontwerpen was de weerstand niet groot genoeg om de aanneming in gevaar te brengen. Voor het voorstel dat het enquêterecht moest regelen lag dat echter anders. Bij dat verzet speelde de woordvoerder – en latere fractievoorzitter – van het CDA in de Eerste Kamer Ad Kaland een hoofdrol.

(meer…)

“De Spaansche griep woedt overal en eischt vele slachtoffers”

Aldus omschreef minister Piet Aalberse (1871-1948) op 1 november 1918 in zijn dagboek over de griepgolf die aan het eind van de Eerste Wereldoorlog rondwaarde en wereldwijd tientallen miljoenen doden kostte, waarvan circa 27.000 in Nederland. Nu het corona-virus rondwaart in de  wereld, is het interessant eens na te gaan wat eerdere epidemieën hebben nagelaten in diverse bronnen en (digitale) naslagwerken.

Militair hospitaal tijdens de Spaanse griep in Kamp Funston. Foto: Wikipedia

(meer…)

Verenigingen in de dorpssamenleving

Van oudsher staat Nederland bekend als verenigingenland. In vrijwel geen ander Europees land zijn zoveel inwoners lid van verenigingen, of het nu gaat om louter lokale verenigingen of grote maatschappelijke organisaties. Daarmee behoren we tot de Europese top. Alleen in Denemarken zijn er meer verenigingen per inwoner. Volgens recente onderzoeken gaat het nog steeds redelijk goed met het Nederlandse verenigingsleven. Traditionele maatschappelijke organisaties, zoals politieke partijen, vakbonden en kerken, hebben het moeilijk en verliezen veel leden maar veel sportverenigingen en lokale culturele verenigingen vervullen nog steeds een bindende rol in met name plattelandssamenlevingen. Om die rol te kunnen blijven vervullen moeten dorpsbewoners en verenigingen wel een antwoord vinden op de vergrijzing, de bevolkingskrimp en de voortgaande individualisering van de samenleving.

Anderen in 1952. Foto uit The Deeply Rooted

(meer…)

Gobernar es poblar

State propaganda and state planning of migration from the Netherlands to Argentina and Brazil, 1822-1992

International migration is the result of a decision of people to leave their country of origin and to settle elsewhere. The motives to do this can be different. The decision is not always a free choice, but can be a result of political or religious oppression. In that case migrants are refugees, of which many of them hope to return to their country of origin as soon as the political or religious situation has improved. Another motive is economic. Migrants move to another country in order to build up a new and better live in their country of destination. The decision to migrate out of economic motives is not always voluntary. In many cases people were driven by bitter poverty.

Dutch immigrants in Gonçalves Juniór, 1909. Colorized photo.

Although most migrants decided themselves to move to other countries, governments of both the countries of departure and arrival can play a role in organizing the migration process. This article focuses on the role of state propaganda and state planning of migration from the Netherlands to Brazil and Argentina. First, we focus on three migration waves in the nineteenth and the early twentieth century when propaganda from the countries of destination played an important role in boosting Dutch migration. The second part of the article focuses on the close cooperation between the Netherlands and Brazil in organizing migration after the Second World War. (meer…)

De ABTB en Sint Isidorus

Bron: Catawiki

Onlangs werd ik benaderd door een vrijwilliger van het project “Tegels op locatie” van de Stichting Vrienden van het Nederlands Tegelmuseum, een museum in Otterlo. Hij had de taak op zich genomen om locaties van de Sint Isidorustegel te identificeren. In een boek over boerderijen in het buitengebied van Deventer had hij gelezen dat deze tegel, met daarop deze patroonheilige van de boeren, vanaf 1947 werd verspreid onder de leden van de ABTB. De tegel of plaquette was ontworpen naar het voorbeeld van de grafsteen van de in 1946 overleden secretaris van de ABTB.

(meer…)