{"id":722,"date":"2020-11-18T11:41:10","date_gmt":"2020-11-18T10:41:10","guid":{"rendered":"https:\/\/marismits.nl\/?p=722"},"modified":"2020-11-18T11:41:10","modified_gmt":"2020-11-18T10:41:10","slug":"suriname","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marismits.nl\/?p=722","title":{"rendered":"Suriname"},"content":{"rendered":"

\"\"Jan Pronk, Suriname. Van wingewest tot natiestaat <\/em>(LM Publishers; Volendam 2020), ISBN 9789460225161, 560 p., prijs: \u20ac 29,50.<\/p>\n

Verantwoording afleggen
\n<\/strong>Dat oud-politici boeken schrijven waarin zij terugblikken op hun politieke loopbaan komt inmiddels vaker voor. Maar de gedetailleerdheid waarmee Pronk uit de doeken doet wat zijn persoonlijke betrokkenheid was bij de beleidsthema\u2019s waarmee hij te maken had is Jan Pronk wel uniek. Na een boek over Rwanda schreef hij een kloek boek van meer dan 500 pagina\u2019s over zijn bemoeienissen met de onderhandelingen rond de onafhankelijkheid van Suriname en de moeizame bilaterale relatie in de 25 jaar daarna. Hoewel hij gebruik heeft gemaakt van inmiddels toegankelijk gemaakte historische bronnen is het geen geschiedschrijving. \u2018Ik heb een beschrijving willen geven van binnenuit, als deelnemer, en daarbij steeds vermeld met welke dilemma\u2019s we werden geconfronteerd, welke vragen we hadden, welke afwegingen we maakten over voors en tegens van bepaalde alternatieven en welke twijfels overbleven.\u2019 Behalve uit externe bronnen kon hij putten uit de aantekeningen die hij gedurende zijn politieke loopbaan heeft gemaakt en zorgvuldig bewaard.<\/p>\n

Wie het boek leest beseft al gauw welke last het koloniale verleden legde op de relatie met Suriname. \u2018We schaamden ons over de koloniale onderdrukking van eertijds (\u2026) als over de wijze waarop een eerdere generatie Nederlandse politici het proces van dekolonisatie was tegemoet getreden.\u2019 Het was geen schuldgevoel, maar wel schuldbesef, \u2018en we wisten ons verantwoordelijk\u2019.<\/p>\n

Tijdens een bijeenkomst in Amsterdam op 25 november 2000, waarbij ook oud-premier Henck Arron en de hindoestaanse voorman Jagernath Lachmon aanwezig waren, wierp publicist Anil Ramdas Pronk voor de voeten dat Den Uyl in Suriname de vorige oorlog won. Nederland probeerde de oorlog met Indonesi\u00eb nog eens dunnetjes over te doen, maar vocht in de jaren zeventig niet tegen Indonesi\u00eb, noch tegen Suriname, maar tegen zichzelf en zijn eigen verleden. Het kabinet-Den Uyl, waarvan Pronk als minister voor Ontwikkelingssamenwerking deel uitmaakte, wilde afrekenen met fouten uit het verleden en wilde daarom de Surinaamse onafhankelijkheid faciliteren. Het wilde het beter doen dan zijn voorgangers en wel zonder strijd en met politieke onderhandelingen. Hoewel het zeker geen \u201cmodeldekolonisatie\u201d was, is Pronk er trots op dat de onafhankelijkheid van Suriname vreedzaam en in vriendschap werd gerealiseerd. Op de valreep werden etnische tegenstellingen overwonnen en ging een democratische rechtstaat zijn eigen weg.<\/p>\n

In het boek beschrijft Pronk uitvoerig de onderhandelingen die voorafgingen aan de onafhankelijkheid. Ingegeven door het gevoel \u2018een portie schuld uit het verleden\u2019 met zich mee te dragen speelden de Nederlandse onderhandelaars bij voorbaat een verloren wedstrijd. Dit werd nog eens in de hand gewerkt door het \u201clesje onderhandelen\u201d dat Pronk c.s. kregen van hun Surinaamse gesprekspartners: \u2018hoog inzetten, tot op het laatste moment doorgaan, standpunten lang vasthouden, op eenmaal ingezette\u00a0 posities terugkomen, bereikte overeenstemming openbreken, daarover opnieuw onderhandelen en toezeggingen incasseren, zonder daar iets wezenlijks tegenover te stellen.\u2019 Dat Suriname uiteindelijk 3,5 miljard gulden als ontwikkelingshulp in de wacht wist te slepen nam Pronk uiteindelijk graag voor lief. In wezen waren het volgens hem herstelbetalingen voor hetgeen Nederland in de koloniale tijd Suriname had aangedaan.<\/p>\n

Tegenover de democratische leiders van Suriname, zoals Arron, Lachmon en later Fred Derby, stelde Pronk zich doorgaans soepel op. Anders lag het met de politici die na staatsgreep van 1980 aan het bewind kwamen. De steun die het kabinet-Van Agt gaf aan de door Bouterse c.s. aangestelde regering-Chin a Sen had in zijn ogen nooit mogen plaatsvinden. Pronk wenste alleen te onderhandelen met democratisch gekozen politici waardoor de ontwikkelingsrelatie tussen Nederland en Suriname er een werd van afstoten, aantrekken en dan weer afstoten. Hetzelfde gold overigens ook aan Surinaamse zijde. Werd de relatie niet van Nederlandse zijde verbroken, dan gebeurde dat wel door Bouterse en zijn handlangers.<\/p>\n

Zo\u2019n 480 pagina\u2019s lang beschrijft Pronk de Nederlandse relatie met Suriname vanaf de onderhandelingstafels waaraan hijzelf heeft gezeten. De toon blijft zakelijk, voor persoonlijke observaties of anekdotes die de geschiedenis zouden kunnen inkleuren ruimt hij geen plaats in. Rekenschap afleggen doet hij echer nauwelijks, hij legt uit waarom hij deed wat hij deed en dat hij daarbij in de regel de juiste keuzes had gemaakt.<\/p>\n

Slechts op enkele punten stelt Pronk dat het anders had gemoeten. Zo stelt hij vast dat Suriname veel hulp kreeg, ook al was Nederland daartoe gezien het koloniale verleden verplicht. Maar de keerzijde was dat Suriname hierdoor meer hulp kreeg dan goed was en hiermee hulpverslaafd werd. Met een schuldbesef was het moeilijk nee te zeggen tegen prestigeprojecten, zoals bijvoorbeeld de financiering van de aanleg van een spoorlijn in West-Suriname waarover nooit een trein heeft gereden. Bovendien leidde de project-voor-projectbenadering tot meer bevoogding dan wenselijk was. Voorstellen van Nederlandse zijde om bij de beoordeling van ontwikkelingsprojecten internationale instanties in te schakelen werden overigens van Surinaamse zijde van de hand gewezen omdat ze meenden dat Nederland hiermee zijn verantwoordelijkheid wilde ontlopen. In de jaren negentig stelde de Nederlandse regering \u2013 daartoe aangezet door de Tweede Kamer \u2013 zich strikter op dan Pronk zelf wenste. Ook dit leidde in Suriname tot wantrouwen over de Nederlandse bedoelingen.<\/p>\n

De grootste fout die Pronk toegeeft is het feit dat de Nederlandse regering in 1975 toch besloot mee te werken aan de opbouw van een Surinaams leger. Men besloot er uiteindelijk mee in te stemmen en er het beste van de maken. Helaas liep dit anders en werd door de inzet van een Nederlandse militaire missie de staatsgreep van 1980 mogelijk gemaakt. \u2018We hadden voet bij stuk moeten houden.\u2019 Pronk schaart zich daarom achter degenen die onderzoek willen doen naar de Nederlandse betrokkenheid bij de coup en vindt het daarom onbegrijpelijk dat de relevante archieven door de Nederlandse regering tot 2060 gesloten zijn verklaard.<\/p>\n

Verschenen in het Jaarboek Parlementaire Geschiedenis 2020<\/em>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jan Pronk, Suriname. Van wingewest tot natiestaat (LM Publishers; Volendam 2020), ISBN 9789460225161, 560 p., prijs: \u20ac 29,50. Verantwoording afleggen Dat oud-politici boeken schrijven waarin zij terugblikken op hun politieke loopbaan komt inmiddels vaker voor. Maar de gedetailleerdheid waarmee Pronk uit de doeken doet wat zijn persoonlijke betrokkenheid was bij de beleidsthema\u2019s waarmee hij te […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[190,191],"class_list":["post-722","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-recensies","tag-jan-pronk","tag-suriname"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack-related-posts":[{"id":205,"url":"https:\/\/marismits.nl\/?p=205","url_meta":{"origin":722,"position":0},"title":"Het Nederlandse ontwikkelingsbeleid, 1949-1989","author":"mari smits","date":"30 juli 2014","format":false,"excerpt":"Terwijl Nederland in 1949 nog bezig was met de afwikkeling van de dekolonisatie van Indonesi\u00eb, maakte het tegelijk een bescheiden begin met wat later \u2018ontwikkelingssamenwerking\u2019 is gaan heten. De regering besloot op 3 oktober 1949 1,5 miljoen gulden beschikbaar te stellen voor hulpprogramma\u2019s van de Verenigde Naties. Het hulpbudget maakte\u2026","rel":"","context":"In "Artikelen"","block_context":{"text":"Artikelen","link":"https:\/\/marismits.nl\/?cat=51"},"img":{"alt_text":"Voor-de-ontwikkeling-van-de-derde-wereld","src":"https:\/\/i0.wp.com\/marismits.nl\/wp-content\/uploads\/2014\/07\/Voor-de-ontwikkeling-van-de-derde-wereld-211x300.jpg?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":58,"url":"https:\/\/marismits.nl\/?p=58","url_meta":{"origin":722,"position":1},"title":"Brug tussen Noord en Zuid","author":"mari smits","date":"26 augustus 2013","format":false,"excerpt":"Nederland als gidsland in de internationale ontwikkelingssamenwerking, 1950-1985 Inleiding Sinds Bas de Gaay Fortman in 1973 de term Nederland gidsland introduceerde[1], heeft het begrip een brede verspreiding gekend. Bovendien is de reikwijdte van het begrip sterk uitgedijd in tijd, ruimte en betekenis. Terwijl De Gaay Fortman het gidslandidee koppelde aan\u2026","rel":"","context":"In "Lezingen"","block_context":{"text":"Lezingen","link":"https:\/\/marismits.nl\/?cat=34"},"img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":288,"url":"https:\/\/marismits.nl\/?p=288","url_meta":{"origin":722,"position":2},"title":"Documentaire over vergeten Zeeuwse emigranten in Brazili\u00eb","author":"mari smits","date":"31 juli 2015","format":false,"excerpt":"Onlangs ging in Vlissingen de documentaire \u2018Braziliaanse Koorts\u2019 in premi\u00e8re. De film van Arjan van Westen en Monique Schoutsen is mogelijk gemaakt door crowdfunding en vertelt het verhaal van Zeeuwse emigranten in Brazili\u00eb. Het plan om de film over de Zeeuwse nazaten in Brazili\u00eb te maken is ontsproten aan het\u2026","rel":"","context":"In "Opinie"","block_context":{"text":"Opinie","link":"https:\/\/marismits.nl\/?cat=44"},"img":{"alt_text":"Foto-Braziliaanse-Koorts","src":"https:\/\/i0.wp.com\/marismits.nl\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/Foto-Braziliaanse-Koorts.jpg?resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/marismits.nl\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/Foto-Braziliaanse-Koorts.jpg?resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/marismits.nl\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/Foto-Braziliaanse-Koorts.jpg?resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":968,"url":"https:\/\/marismits.nl\/?p=968","url_meta":{"origin":722,"position":3},"title":"\u2018Centen mogen niet altijd boven mensen gaan\u2019","author":"mari smits","date":"7 augustus 2023","format":false,"excerpt":"Volgens Tweede Kamerlid Laurens-Jan Brinkhorst (D\u201966) prevaleerden economische belangen vaak boven het gewenste actieve Nederlandse mensenrechtenbeleid. [1] Hij bekritiseerde hiermee het beleid zoals verwoord in de regeringsnota De rechten van de mens in het buitenlands beleid uit 1979.[2]Deze nota markeerde het einde van een decennium waarin de bevordering van de\u2026","rel":"","context":"In "Artikelen"","block_context":{"text":"Artikelen","link":"https:\/\/marismits.nl\/?cat=51"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/marismits.nl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/Conferentie-Olympische-Spelen-en-Mensenrechten-1980.jpg?fit=1200%2C796&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/marismits.nl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/Conferentie-Olympische-Spelen-en-Mensenrechten-1980.jpg?fit=1200%2C796&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/marismits.nl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/Conferentie-Olympische-Spelen-en-Mensenrechten-1980.jpg?fit=1200%2C796&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/marismits.nl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/Conferentie-Olympische-Spelen-en-Mensenrechten-1980.jpg?fit=1200%2C796&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/marismits.nl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/Conferentie-Olympische-Spelen-en-Mensenrechten-1980.jpg?fit=1200%2C796&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]},{"id":10,"url":"https:\/\/marismits.nl\/?p=10","url_meta":{"origin":722,"position":4},"title":"Geen tweede boer","author":"mari smits","date":"14 augustus 2013","format":false,"excerpt":"M. van der Burg, \u2018Geen tweede boer\u2019. Gender, landbouwmodernisering en onderwijs aan plattelandsvrouwen in Nederland, 1863-1968 (Dissertatie Wageningen 2002, AAG Bijdragen XLI; Wageningen: Afdeling agrarische geschiedenis, Wageningen Universiteit, Hilversum: Verloren, 2002, 464 blz., ISBN 90 5808 593 7 (WU), ISBN 90 6550 693 4 (Verloren)). In haar dissertatie probeert Margreet\u2026","rel":"","context":"In "Recensies"","block_context":{"text":"Recensies","link":"https:\/\/marismits.nl\/?cat=3"},"img":{"alt_text":"Geen tweede boer","src":"https:\/\/i0.wp.com\/marismits.nl\/wp-content\/uploads\/2013\/08\/Recensie-Geen-tweede-boer-199x300.jpg?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":49,"url":"https:\/\/marismits.nl\/?p=49","url_meta":{"origin":722,"position":5},"title":"Twee oorlogspremiers","author":"mari smits","date":"20 augustus 2013","format":false,"excerpt":"Johan den Hertog, Cort van der Linden (1846-1935). Minister-president in oorlogstijd. Een politieke biografie (Amsterdam: Boom, 2007, 901 blz., \u20ac 49,50, ISBN 978 90 8506 499 2) Henk van Osch, Jonkheer D.J. de Geer. De teloorgang van een minister-president (Amsterdam: Boom, 2007, 549 blz., \u20ac 35,-, ISBN 978 90 8506\u2026","rel":"","context":"In "Recensies"","block_context":{"text":"Recensies","link":"https:\/\/marismits.nl\/?cat=3"},"img":{"alt_text":"Cort van der Linden","src":"https:\/\/i0.wp.com\/marismits.nl\/wp-content\/uploads\/2013\/08\/Cort-van-der-Linden-191x300.jpg?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]}],"jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marismits.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/722","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marismits.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marismits.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marismits.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marismits.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=722"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/marismits.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/722\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":725,"href":"https:\/\/marismits.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/722\/revisions\/725"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marismits.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=722"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marismits.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=722"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marismits.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=722"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}