![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/marismits.nl\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Paralympics-1980-logo.jpg?resize=250%2C354&ssl=1\"){kind=logo}
Sinds 1960 worden om de vier jaar naast de Olympische Spelen ook speciale Olympische Spelen voor Gehandicapten, ofwel de Paralympics, georganiseerd. Meestal vonden deze plaats in de stad waar ook de grote spelen hadden plaatsgevonden, maar voor de editie van 1980 had Moskou geen belangstelling.[1]<\/a> Daarop spande de Nederlandse Invaliden Sportbond (NIS) zich in om de Spelen naar Nederland te halen. Op 23 juli 1977 werd bekend dat dit was gelukt. De Spelen zouden van 25 juni tot 5 juli 1980 plaatsvinden in Arnhem.<\/p>\nEen stichting, met daarin onder andere VVD-Tweede Kamerlid Erica Terpstra, ging aan de slag om het evenement op poten te zetten. In 1979 kreeg de organisatie te maken met politieke tegenwind toen duidelijk werd dat ook een team uit Zuid-Afrika zich had aangemeld. Van verschillende zijden, zoals van sportbonden, de gemeente Arnhem, anti-apartheidsorganisaties en ook internationaal kwam hier kritiek op. Ook dreigden Afrikaanse landen met een boycot van Nederland bij internationale sportevenementen als Zuid-Afrika zou worden uitgenodigd. De Nederlandse regering liet echter de beslissing over aan de organisatie, die stelde dat Zuid-Afrika welkom was mits het team op interraciale basis was samengesteld.[2]<\/a> Minister van Buitenlandse Zaken Chris van der Klaauw en staatssecretaris van Sport Gerard Wallis de Vries (beiden VVD) gaven op 5 oktober 1979 te kennen dat in zo\u2019n geval een Zuid-Afrikaans team welkom was.[3]<\/a><\/p>\n De Tweede Kamer nam hier geen genoegen mee. Op 18 oktober nam zij een motie aan van Relus ter Beek (PvdA), waarin werd gesteld dat de deelname van Zuid-Afrika ongewenst was en de regering hierop haar beleid diende af te stemmen.[4]<\/a> Deze motie werd met steun van een groot deel van de CDA-fractie met een ruime meerderheid aangenomen.[5]<\/a> Een dag later lieten Van der Klaauw en Wallis de Vries via brief aan de Kamer weten dat zij het betreurden dat hun standpunt onvoldoende steun in de Tweede Kamer had gekregen. Hoewel het organiserend comit\u00e9 en de sportbonden vrij waren om te beslissen over de deelname van een Zuid-Afrikaans team, was de ministerraad tot de conclusie gekomen dat het niet verstandig zou zijn het aanbod tot materi\u00eble steun aan de Paralympics te handhaven indien dit team zou deelnemen.[6]<\/a><\/p>\n Tijdens de algemene beschouwingen in de Eerste Kamer die begonnen op 27 november 1979 liet Haya van Someren-Downer (VVD) direct weten hier anders over te denken. Hoewel zij de apartheid verafschuwde, zag zij de gehandicapte sporters in Zuid-Afrika als de voortrekkers van de strijd daartegen. De beslissing van de Tweede Kamer was volgens haar fractie een verkeerde. \u2018Het probleem van de apartheid wordt er niet dichter mee tot een oplossing gebracht. (\u2026) Het spijt ons, dat het kabinet niet zijn eigen verantwoordelijkheid heeft genomen.\u2019[7]<\/a> In zijn antwoord verklaarde premier Dries van Agt het hiermee eens te zijn en dat het besluit van de Tweede Kamer niet goed was. Hij voegde eraan toe dat de motie in de Tweede Kamer met grote meerderheid was aangenomen en dat de ministerraad na zorgvuldige overweging besloten had deze uitspraak te aanvaarden als een politiek en maatschappelijk feit.[8]<\/a><\/p>\n CDA-fractievoorzitter Johan van Hulst liet doorschemeren dat zijn fractie unaniem het (aanvankelijke) regeringsstandpunt steunde. \u2018Ik weet wel dat de Regering daarmee politiek gezien niet veel kan doen, aangezien de Tweede Kamerfractie een beslissing heeft genomen.\u2019 Hij hoopte wel dat de regering de kwestie nog eens zou heroverwegen \u2018Wij weten uit de pers dat het Zuidafrikaanse multiraciale team van gehandicapten toch komt. (\u2026) Ik kan mij toch moeilijk indenken dat deze gehandicapten door politiemacht verhinderd worden daar bij te zijn.\u2019 Van Someren-Downer sloot zich hierbij aan. \u2018Ik moet nog zien dat deze [Zuid-Afrikaanse ploeg , MS] buiten het stadion wordt gehouden.\u2019 Zij verwachtte in dat geval \u2018enige opstandige bewegingen onder de meelevende Nederlandse bevolking\u2019. Daarop diende zij een motie in waarin het kabinet werd opgeroepen het besluit in heroverweging te nemen. Uiteraard diende dit te gebeuren in samenspraak met de Tweede Kamer, zo voegde zij eraan toe, maar de Eerste Kamer mocht als huis van bezinning en herziening wel degelijk een kritische noot laten horen \u2018als naar ons inziens en bovendien naar dat van het kabinet aan de overzijde een verkeerde beslissing is genomen.\u2019 Als reactie op de motie liet Van Agt blijken dat aanvaarding de regering in een \u2018verre van gemakkelijke positie\u2019 zou brengen. Maar, zo verzekerde hij: \u2018Wij zijn het verkeren in moeilijke situaties gewend, zo gezegd: voor de duvel niet bang!\u2019[9]<\/a><\/p>\n De pers wijdde uitvoerige commentaren aan het feit dat de Eerste Kamer wellicht een motie zou aannemen die haaks stond op een recente uitspraak van de Tweede Kamer. NRC Handelsblad<\/em> sprak van een constitutioneel conflict, \u2018in de oplossing waarvan het Nederlandse staatsrecht niet voorziet.\u2019[10]<\/a> CDA-senator W.F. de Gaay Fortman bevestigde dat de goede verhoudingen tussen de beide Kamers in het geding waren. Maar of CDA-senatoren de VVD-motie zouden steunen was echter twijfelachtig. \u2018We moeten in de fractie nog eens heel goed nadenken of wij een motie kunnen steunen die niet alleen afkeurt wat de Tweede Kamer heeft gedaan, maar ook het beleid van de regering.\u2019[11]<\/a> Enkele dagen later liet De Gaay Fortman doorschemeren dat men er niet op hoefde te rekenen dat de CDA-fractie hierover unaniem zou stemmen.[12]<\/a><\/p>\n Met vertegenwoordigers uit de sportwereld op de publieke tribune stemde de Eerste Kamer op dinsdag 11 december 1979 over de motie. In zijn stemverklaring liet Van Hulst (CDA) blijken dat binnen zijn fractie de staatsrechtelijke bezwaren zwaar wogen. Het aannemen van de motie van Van Someren zou het gezag van de Eerste Kamer schaden. Een aantal leden van zijn fractie had daarom besloten de motie niet te steunen. De overige CDA-ers tilden gezien de zaak waarover het ging niet zo aan deze bezwaren. Zij gingen v\u00f3\u00f3r stemmen. Bertus Maris (onafhankelijk, afgesplitst van de Boerenpartij) wees op een commentaar in Trouw, <\/em>waarin de motie een \u2018politiek en staatsrechtelijk monstrum\u2019 was genoemd.[13]<\/a> Hij noemde dit een ernstige beschuldiging. Volgens Maris hoorde het tot de taak van de Eerste Kamer om het regeringsbeleid te controleren. \u2018Men kan zeggen dat het primaat bij de Tweede Kamer ligt, maar het is niet vol te houden dat bij de controle op het regeringsbeleid de Tweede Kamer de prioriteit zou genieten. Dit is niet waar.\u2019[14]<\/a><\/p>\n Ook Van Someren-Downer bestreed dat aanvaarding het aanzien van de Senaat zou schaden. \u2018De motie is een staatsrechtelijk monstrum genoemd. Ik ben echter nog geen staatsrechtgeleerde tegengekomen die kan uitleggen waarom. Naar mijn mening gaat het meer om politieke gevoelens dan om staatsrechtelijke motieven bij degenen die zo over de motie schrijven.\u2019 Ze benadrukte nogmaals dat de multiraciale ploeg een voortrekkersfunctie had in de strijd tegen de apartheid. Door de motie-Ter Beek aan te nemen had men juist die groepering in de kaart gespeeld, \u2018die wij geen van allen in de kaart willen spelen.\u2019 Vervolgens werd de motie met 36 tegen 30 stemmen verworpen. V\u00f3\u00f3r stemden VVD, SGP, GPV, Maris en twaalf leden van de CDA-fractie. Tegen stemden de PvdA, PPR, PSP en CPN, alsmede negen CDA-ers.<\/p>\n Gepubliceerd op de website van het Centrum voor Parlementaire Geschiedenis onder Memorabele debatten uit de jaren \u201970<\/a>.<\/p>\n [1]<\/a> Geerte Meijer, Casus Olympische Spelen voor gehandicapten Arnhem 1980 <\/em><\/a>(Utrecht 2014), p. 17.<\/p>\n [2]<\/a> Frank Grootemaat, \u2018Tumult op de Paralympische Spelen<\/a>\u2019, in: De Sportwereld <\/em>52 (1979), p. 5.<\/p>\n [3]<\/a> Kamerstukken II 1979\/80, 15800 V en XVI, nr. 9, 5 oktober 1979<\/a><\/p>\n [4]<\/a> Kamerstukken II 1979\/80, 15800 V en XVI, nr. 11, 18 oktober 1979<\/a><\/p>\n [5]<\/a> Handelingen II 1979\/80, 18 oktober 1979, p. 440 ; \u2018Kamer wil Z-Afrika boycotten\u2019, De Volkskrant<\/em>, 19 oktober 1979.<\/p>\n [6]<\/a> Kamerstukken II 1979\/80, 15800 V en XVI, nr. 12, 19 oktober 1979<\/a><\/p>\n [7]<\/a> Handelingen I 1979\/80, 27 november 1979, p. 62.<\/a><\/p>\n [8]<\/a> Handelingen I 1979\/80, 28 november 1979, p. 88.<\/a><\/p>\n [9]<\/a> Ibidem, p. 92 (Van Hulst), 95 (Van Someren) en 99 (Van Agt).<\/p>\n [10]<\/a> \u2018Afkoelen\u2019, NRC Handelsblad, <\/em>29 november 1979.<\/p>\n [11]<\/a> \u2018VVD eist herziening besluit\u2019, de Volkskrant, <\/em>29 november 1979.<\/p>\n [12]<\/a> \u2018CDA verdeeld over komst van sportploeg\u2019, de Volkskrant<\/em>, 3 december 1979.<\/p>\n [13]<\/a> Dit gebeurde in een noot van de hoofdredactie bij een ingezonden brief van CDA-fractievoorzitter Johan van Hulst. \u2018Recht doen aan de CDA-fractie van de Eerste Kamer\u2019, Trouw, <\/em>4 december 1979.<\/p>\n [14]<\/a> Handelingen I 1979\/80, 11 december 1979, p. 104.<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Volgens een ongeschreven regel van het Nederlandse staatsrecht stelt de Eerste Kamer zich terughoudend op waar het gaat om het beoordelen van het beleid van een kabinet of bewindspersoon. Het is dan ook hoogst ongebruikelijk als de Senaat een poging doet om via een motie een uitspraak van de Tweede Kamer te corrigeren teneinde het […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[165],"tags":[188,192,193,187,63],"class_list":["post-731","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-blog","tag-eerste-kamer","tag-haya-van-someren-downer","tag-paralympics","tag-parlementaire-geschiedenis","tag-zuid-afrika"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack-related-posts":[{"id":432,"url":"https:\/\/marismits.nl\/?p=432","url_meta":{"origin":731,"position":0},"title":"De Olympische tour van de Batavia","author":"mari smits","date":"12 augustus 2016","format":false,"excerpt":"In het kader van de Olympische Spelen die op het moment worden gehouden in Rio de Janeiro is het populair om in te haken op het gemeenschappelijk verleden van Nederland en Brazili\u00eb. Zo schreef de maritiem archeoloog Martijn Manders op de site van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed een\u2026","rel":"","context":"In "Opinie"","block_context":{"text":"Opinie","link":"https:\/\/marismits.nl\/?cat=44"},"img":{"alt_text":"Batavia001","src":"https:\/\/i0.wp.com\/marismits.nl\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/Batavia001-1024x585.jpg?resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/marismits.nl\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/Batavia001-1024x585.jpg?resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/marismits.nl\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/Batavia001-1024x585.jpg?resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":395,"url":"https:\/\/marismits.nl\/?p=395","url_meta":{"origin":731,"position":1},"title":"Van Zuiderzee tot Flevoland (6): de Zuiderzeewet","author":"mari smits","date":"8 maart 2016","format":false,"excerpt":"Op 14 juni 1918, na 70 jaar plannen maken en ijveren voor de afsluiting en gedeeltelijke droogmaking van de Zuiderzee, was het dan eindelijk zover. De Zuiderzeewet, die de uitvoering van het plan-Lely behelsde, verscheen in het Staatsblad en daarmee kon een begin worden gemaakt met de uitvoering van het\u2026","rel":"","context":"In "Artikelenreeks"","block_context":{"text":"Artikelenreeks","link":"https:\/\/marismits.nl\/?cat=75"},"img":{"alt_text":"Jacob Kraus","src":"https:\/\/i0.wp.com\/marismits.nl\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/Kraus-224x300.jpg?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":714,"url":"https:\/\/marismits.nl\/?p=714","url_meta":{"origin":731,"position":2},"title":"Eerste Kamerlid Ad Kaland en zijn verzet tegen een minderheidsenqu\u00eate","author":"mari smits","date":"12 november 2020","format":false,"excerpt":"Op dinsdag 27 april 1982 begon de Eerste Kamer aan het slothoofdstuk van een proces van grondwetsherziening, dat vijftien jaar eerder door het kabinet-De Jong was begonnen met het instellen van de Staatscommissie van Advies inzake de Grondwet en de Kieswet, beter bekend als de commissie-Cals\/Donner. Op de agenda stonden\u2026","rel":"","context":"In "Blog"","block_context":{"text":"Blog","link":"https:\/\/marismits.nl\/?cat=165"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/marismits.nl\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/Ad-Kaland-1981-199x300.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":968,"url":"https:\/\/marismits.nl\/?p=968","url_meta":{"origin":731,"position":3},"title":"\u2018Centen mogen niet altijd boven mensen gaan\u2019","author":"mari smits","date":"7 augustus 2023","format":false,"excerpt":"Volgens Tweede Kamerlid Laurens-Jan Brinkhorst (D\u201966) prevaleerden economische belangen vaak boven het gewenste actieve Nederlandse mensenrechtenbeleid. [1] Hij bekritiseerde hiermee het beleid zoals verwoord in de regeringsnota De rechten van de mens in het buitenlands beleid uit 1979.[2]Deze nota markeerde het einde van een decennium waarin de bevordering van de\u2026","rel":"","context":"In "Artikelen"","block_context":{"text":"Artikelen","link":"https:\/\/marismits.nl\/?cat=51"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/marismits.nl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/Conferentie-Olympische-Spelen-en-Mensenrechten-1980.jpg?fit=1200%2C796&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/marismits.nl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/Conferentie-Olympische-Spelen-en-Mensenrechten-1980.jpg?fit=1200%2C796&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/marismits.nl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/Conferentie-Olympische-Spelen-en-Mensenrechten-1980.jpg?fit=1200%2C796&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/marismits.nl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/Conferentie-Olympische-Spelen-en-Mensenrechten-1980.jpg?fit=1200%2C796&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/marismits.nl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/Conferentie-Olympische-Spelen-en-Mensenrechten-1980.jpg?fit=1200%2C796&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]},{"id":1064,"url":"https:\/\/marismits.nl\/?p=1064","url_meta":{"origin":731,"position":4},"title":"De moeizame annexatie van Diepenveen","author":"mari smits","date":"11 november 2024","format":false,"excerpt":"Op 17 april 1973 stemde de Eerste Kamer over de opheffing van de gemeente Diepenveen om Deventer te laten uitbreiden. Na een verdeeld debat werd het voorstel verworpen. Een nadere herindeling volgde later, en uiteindelijk werd Diepenveen op 1 januari 1999 als onderdeel van Deventer aangemerkt na eerdere tegenwerkingen.","rel":"","context":"In "Artikelen"","block_context":{"text":"Artikelen","link":"https:\/\/marismits.nl\/?cat=51"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/marismits.nl\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/grenspaal_gemeente_diepenveen-5682735.jpg?fit=900%2C1200&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/marismits.nl\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/grenspaal_gemeente_diepenveen-5682735.jpg?fit=900%2C1200&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/marismits.nl\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/grenspaal_gemeente_diepenveen-5682735.jpg?fit=900%2C1200&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/marismits.nl\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/grenspaal_gemeente_diepenveen-5682735.jpg?fit=900%2C1200&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":834,"url":"https:\/\/marismits.nl\/?p=834","url_meta":{"origin":731,"position":5},"title":"Michel van Hulten en de progressieve volkspartij","author":"mari smits","date":"8 november 2022","format":false,"excerpt":"Michel van Hulten, geboren in Batavia in 1930, was een radicaal van het eerste uur. In 1966 werd hij actief binnen de Amsterdamse KVP, waar hij zich ontpopte als een criticus van de partijleiding. Hij wilde partijvernieuwing realiseren waarbij de \u2018poten onder de stoelen der vastgeroeste politici\u2019 moesten worden weggezaagd.[1]\u2026","rel":"","context":"In "biografie\u00ebn"","block_context":{"text":"biografie\u00ebn","link":"https:\/\/marismits.nl\/?cat=151"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/marismits.nl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/Michel_van_Hulten_PPR_Bestanddeelnr_926-0050-klein-scaled.jpg?fit=798%2C1200&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/marismits.nl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/Michel_van_Hulten_PPR_Bestanddeelnr_926-0050-klein-scaled.jpg?fit=798%2C1200&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/marismits.nl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/Michel_van_Hulten_PPR_Bestanddeelnr_926-0050-klein-scaled.jpg?fit=798%2C1200&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/marismits.nl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/Michel_van_Hulten_PPR_Bestanddeelnr_926-0050-klein-scaled.jpg?fit=798%2C1200&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]}],"jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marismits.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/731","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marismits.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marismits.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marismits.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marismits.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=731"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/marismits.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/731\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":737,"href":"https:\/\/marismits.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/731\/revisions\/737"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marismits.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=731"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marismits.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=731"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marismits.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=731"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/marismits.nl\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/NL-HaNA_2.24.01.05_0_930-5818.tjp_-scaled.jpg?resize=600%2C398&ssl=1\")
![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/marismits.nl\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/NL-HaNA_2.24.01.05_0_930-5814.tjp_.jpg?resize=300%2C452&ssl=1\")