{"id":818,"date":"2022-06-28T16:53:34","date_gmt":"2022-06-28T15:53:34","guid":{"rendered":"https:\/\/marismits.nl\/?p=818"},"modified":"2024-11-11T17:14:51","modified_gmt":"2024-11-11T16:14:51","slug":"de-boerenapostel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marismits.nl\/?p=818","title":{"rendered":"De boerenapostel"},"content":{"rendered":"

\"\"Aan de achterzijde van de kerk in het Brabantse Gemert staat een borstbeeld van pater Gerlacus van den Elsen (1853-1925), de man die veel heeft betekend voor de emancipatie van de Brabantse boerenstand en \u00e9\u00e9n van de grondleggers was van de Rabobank. Deze inzet leverde hem de bijnaam \u201cde boerenapostel\u201d op. Verderop in Gemert is in zijn geboortehuis het Boerenbondsmuseum gevestigd, waar bezoekers een indruk krijgen van het boerenleven anno 1900. Ook het klooster waar hij gedurende zijn werkzame leven woonde, de Abdij van Berne in Heeswijk, werd verrijkt met een sculptuur van deze markante pater. Verder werden in zo\u2019n vijftig Brabantse dorpen straten naar hem vernoemd en nabij Gemert een ontginningsdorp: \u201cPater Van den Elsendorp\u201d, wat al snel werd afgekort tot Elsendorp.<\/p>\n

Toen ik in 1991 begon aan het onderzoek naar de geschiedenis van de katholieke boerenbonden kon ik natuurlijk niet om deze markante streekgenoot \u2013 ik kom zelf uit het naburige Bakel \u2013 heen. In een krantenartikel riep hij in januari 1892 op tot organisatie van de door de landbouwcrisis en liberale overheidspolitiek getroffen boeren. De landman \u201cis geduldig, hij zwijgt, hij laat zich scheren en villen als het stomme schaap (\u2026) Is er niemand die hulp en redding bieden kan?\u201d Toen andere voormannen begonnen met de organisatie van de boerenstand bleef hij aanvankelijk afzijdig. Maar enkele maanden na de oprichting van de Nederlandsche Boerenbond in 1896 kwam hijzelf ook in actie en begon hij propaganda te maken voor het oprichten van lokale boerenbonden en plaatselijke boerenleenbanken. Van den Elsen werd daarmee de grondlegger van het Groene Front, dat het Brabantse platteland in de vorige eeuw ingrijpend heeft veranderd.<\/p>\n

\"\"Naast opkomen voor de belangen van de arme zandboeren die in Brabant een bestaan probeerden op te bouwen heeft Van den Elsen zich ook korte tijd bezig gehouden met het emigratievraagstuk. Hierin herken ik wel iets van mezelf. Ooit kwam ik als beginnend onderzoeker in Brazili\u00eb terecht om daar de geschiedenis van Nederlandse emigranten op te tekenen. Daar vroeg ik me wel eens af of emigreren ook iets voor mij zou zijn. Ook van Den Elsen ging op onderzoek. In 1906 vertrok hij naar de Verenigde Staten om na te gaan of daar een toekomst lag voor de Brabantse boeren. Zijn reis sterkte hem in de conclusie dat landverhuizing vooral geestelijke en economische risico\u2019s met zich meebracht. Hij pleitte daarom voor het opzetten van organisaties die de landverhuizers zouden kunnen begeleiden. Een dergelijke organisatie kwam pas na 1945 tot stand en was ook enige tijd onderwerp van mijn onderzoek.<\/p>\n

In de jaren negentig vroeg ik me wel eens af of ik familie was van Gerlacus van den Elsen. Omdat mijn moeder uit Boekel komt en Van den Elzen (met een Z dus) heet, leek me dat toen niet voor de hand te liggen. Toen ik onlangs ontdekte dat mijn betovergrootvader in Gemert was geboren als Andries van den Elsen en pas de Z in zijn achternaam kreeg zodra hij zich vestigde in Boekel, was de genealogische link snel gelegd. De boerenapostel en grondlegger van het groene front en de Rabobank is dus een verre achterneef. Daarmee is mijn landbouwonderzoek ook een stuk familieonderzoek geworden!<\/p>\n

Dit artikel verscheen eerder in het online ledenmagazine van Ondernemers in Geschiedenis<\/a>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Aan de achterzijde van de kerk in het Brabantse Gemert staat een borstbeeld van pater Gerlacus van den Elsen (1853-1925), de man die veel heeft betekend voor de emancipatie van de Brabantse boerenstand en \u00e9\u00e9n van de grondleggers was van de Rabobank. Deze inzet leverde hem de bijnaam \u201cde boerenapostel\u201d op. Verderop in Gemert is […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":819,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[165],"tags":[210,20,211,209,120],"class_list":["post-818","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog","tag-boerenapostel","tag-emigratie","tag-genealogie","tag-gerlacus-van-den-elsen","tag-nederlandsche-boerenbond"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/marismits.nl\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/Gerlacus-van-den-Elsen-Buste-scaled.jpg?fit=2560%2C1707&ssl=1","jetpack-related-posts":[{"id":353,"url":"https:\/\/marismits.nl\/?p=353","url_meta":{"origin":818,"position":0},"title":"God, huisgezin en eigendom. De beginjaren van de Nederlandsche boerenbond","author":"mari smits","date":"30 januari 2016","format":false,"excerpt":"Op 31 januari 2016 was het 120 jaar geleden dat de Nederlandsche Boerenbond werd opgericht. Deze bond was een van de grondleggers van het lange tijd almachtige groene front en stond aan de wieg van grote financi\u00eble instellingen als de Rabobank en de verzekeraar Interpolis. In deze bijdrage staan we\u2026","rel":"","context":"In "Artikelen"","block_context":{"text":"Artikelen","link":"https:\/\/marismits.nl\/?cat=51"},"img":{"alt_text":"Boerenleven Achterhoek","src":"https:\/\/i0.wp.com\/marismits.nl\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/Boerenleven-Achterhoek.jpg?resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/marismits.nl\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/Boerenleven-Achterhoek.jpg?resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/marismits.nl\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/Boerenleven-Achterhoek.jpg?resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/marismits.nl\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/Boerenleven-Achterhoek.jpg?resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":55,"url":"https:\/\/marismits.nl\/?p=55","url_meta":{"origin":818,"position":1},"title":"Het Groene Front voorbij","author":"mari smits","date":"20 augustus 2013","format":false,"excerpt":"Dani\u00ebl Broersma, Het groene front voorbij. De agrarische belangenbehartiging door LTO Nederland 1995-2005 (Historia Agriculturae 43; Groningen, Wageningen: Nederlands Agronomisch Historisch Instituut, 2010, 184 pp., ISBN 978 90 367 4644 1). In 1995 ging Land- en Tuinbouworganisatie Nederland van start als de nieuwe landelijke koepel voor de behartiging van de\u2026","rel":"","context":"In "Recensies"","block_context":{"text":"Recensies","link":"https:\/\/marismits.nl\/?cat=3"},"img":{"alt_text":"Groene Front","src":"https:\/\/i0.wp.com\/marismits.nl\/wp-content\/uploads\/2013\/08\/Groene-Front-203x300.jpg?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":408,"url":"https:\/\/marismits.nl\/?p=408","url_meta":{"origin":818,"position":2},"title":"Van Zuiderzee tot Flevoland (slot): Eibert den Herder","author":"mari smits","date":"28 april 2016","format":false,"excerpt":"De Don Quichot van de Zuiderzeewerken Ook na de totstandkoming van de Zuiderzeewet in 1918 stonden er weinig echte tegenstanders van de afsluiting en gedeeltelijke drooglegging van de Zuiderzee op. De invloedrijkste tegenstanders kwamen ook nu uit de financi\u00eble wereld, waaronder Anton van Gijn, die als minister van Financi\u00ebn in\u2026","rel":"","context":"In "Artikelenreeks"","block_context":{"text":"Artikelenreeks","link":"https:\/\/marismits.nl\/?cat=75"},"img":{"alt_text":"Haven van Harderwijk in 1925","src":"http:\/\/marismits.nl\/wp-content\/uploads\/2016\/04\/Harderwijk-1925.jpe","width":350,"height":200,"srcset":"http:\/\/marismits.nl\/wp-content\/uploads\/2016\/04\/Harderwijk-1925.jpe 1x, http:\/\/marismits.nl\/wp-content\/uploads\/2016\/04\/Harderwijk-1925.jpe 1.5x"},"classes":[]},{"id":49,"url":"https:\/\/marismits.nl\/?p=49","url_meta":{"origin":818,"position":3},"title":"Twee oorlogspremiers","author":"mari smits","date":"20 augustus 2013","format":false,"excerpt":"Johan den Hertog, Cort van der Linden (1846-1935). Minister-president in oorlogstijd. Een politieke biografie (Amsterdam: Boom, 2007, 901 blz., \u20ac 49,50, ISBN 978 90 8506 499 2) Henk van Osch, Jonkheer D.J. de Geer. De teloorgang van een minister-president (Amsterdam: Boom, 2007, 549 blz., \u20ac 35,-, ISBN 978 90 8506\u2026","rel":"","context":"In "Recensies"","block_context":{"text":"Recensies","link":"https:\/\/marismits.nl\/?cat=3"},"img":{"alt_text":"Cort van der Linden","src":"https:\/\/i0.wp.com\/marismits.nl\/wp-content\/uploads\/2013\/08\/Cort-van-der-Linden-191x300.jpg?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":961,"url":"https:\/\/marismits.nl\/?p=961","url_meta":{"origin":818,"position":4},"title":"Geen volledige openheid in de Lockheed-affaire","author":"mari smits","date":"25 juli 2023","format":false,"excerpt":"Tijdens een hoorzitting in de Amerikaanse senaat op 6 februari 1976 verklaarde Lockheed-directeur Carl Kotchian dat een hoge Nederlandse functionaris steekpenningen had ontvangen. Na afloop vroegen journalisten of het prins Bernhard betrof. \u2018I won\u2019t deny it\u2019, antwoordde Kotchian.[1] Daarop kondigde minister-president Den Uyl een onderzoek aan. De Commissie van Drie[2]\u2026","rel":"","context":"In "Artikelen"","block_context":{"text":"Artikelen","link":"https:\/\/marismits.nl\/?cat=51"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/marismits.nl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/1024px-Tweede_Kamer__Den_Uyl_legt_verklaring_af_inzake_rapport_Donner_Den_Uyl_met_Min_Bestanddeelnr_928-7486.jpg?fit=1024%2C680&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/marismits.nl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/1024px-Tweede_Kamer__Den_Uyl_legt_verklaring_af_inzake_rapport_Donner_Den_Uyl_met_Min_Bestanddeelnr_928-7486.jpg?fit=1024%2C680&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/marismits.nl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/1024px-Tweede_Kamer__Den_Uyl_legt_verklaring_af_inzake_rapport_Donner_Den_Uyl_met_Min_Bestanddeelnr_928-7486.jpg?fit=1024%2C680&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/marismits.nl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/1024px-Tweede_Kamer__Den_Uyl_legt_verklaring_af_inzake_rapport_Donner_Den_Uyl_met_Min_Bestanddeelnr_928-7486.jpg?fit=1024%2C680&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":141,"url":"https:\/\/marismits.nl\/?p=141","url_meta":{"origin":818,"position":5},"title":"Farmers under Pressure","author":"mari smits","date":"14 maart 2014","format":false,"excerpt":"Recent emigration of Dutch Farmers Op 21 september 2001 hield ik op uitnodiging van de Deense Vereniging voor Landbouwgeschiedenis (Landbohistorisk Selskab) in Tisvildeleje, 60 kilometer ten noorden van Kopenhagen, een lezing over de recente emigratie van Nederlandse boeren. Aanleiding voor de uitnodiging was een recente studie van twee Deense onderzoekers,\u2026","rel":"","context":"In "Artikelen"","block_context":{"text":"Artikelen","link":"https:\/\/marismits.nl\/?cat=51"},"img":{"alt_text":"Bol og By","src":"https:\/\/i0.wp.com\/marismits.nl\/wp-content\/uploads\/2014\/03\/Bol-og-By-223x300.jpg?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]}],"jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marismits.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/818","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marismits.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marismits.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marismits.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marismits.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=818"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/marismits.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/818\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":821,"href":"https:\/\/marismits.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/818\/revisions\/821"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marismits.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/819"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marismits.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=818"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marismits.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=818"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marismits.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=818"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}