Home » Articles posted by mari smits

Author Archives: mari smits

Categorieën

Archief

Recente reacties

“De Spaansche griep woedt overal en eischt vele slachtoffers”

Aldus omschreef minister Piet Aalberse (1871-1948) op 1 november 1918 in zijn dagboek over de griepgolf die aan het eind van de Eerste Wereldoorlog rondwaarde en wereldwijd tientallen miljoenen doden kostte, waarvan circa 27.000 in Nederland. Nu het corona-virus rondwaart in de  wereld, is het interessant eens na te gaan wat eerdere epidemieën hebben nagelaten in diverse bronnen en (digitale) naslagwerken.

Militair hospitaal tijdens de Spaanse griep in Kamp Funston. Foto: Wikipedia

(meer…)

Verenigingen in de dorpssamenleving

Van oudsher staat Nederland bekend als verenigingenland. In vrijwel geen ander Europees land zijn zoveel inwoners lid van verenigingen, of het nu gaat om louter lokale verenigingen of grote maatschappelijke organisaties. Daarmee behoren we tot de Europese top. Alleen in Denemarken zijn er meer verenigingen per inwoner. Volgens recente onderzoeken gaat het nog steeds redelijk goed met het Nederlandse verenigingsleven. Traditionele maatschappelijke organisaties, zoals politieke partijen, vakbonden en kerken, hebben het moeilijk en verliezen veel leden maar veel sportverenigingen en lokale culturele verenigingen vervullen nog steeds een bindende rol in met name plattelandssamenlevingen. Om die rol te kunnen blijven vervullen moeten dorpsbewoners en verenigingen wel een antwoord vinden op de vergrijzing, de bevolkingskrimp en de voortgaande individualisering van de samenleving.

Anderen in 1952. Foto uit The Deeply Rooted

(meer…)

Gobernar es poblar

State propaganda and state planning of migration from the Netherlands to Argentina and Brazil, 1822-1992

International migration is the result of a decision of people to leave their country of origin and to settle elsewhere. The motives to do this can be different. The decision is not always a free choice, but can be a result of political or religious oppression. In that case migrants are refugees, of which many of them hope to return to their country of origin as soon as the political or religious situation has improved. Another motive is economic. Migrants move to another country in order to build up a new and better live in their country of destination. The decision to migrate out of economic motives is not always voluntary. In many cases people were driven by bitter poverty.

Dutch immigrants in Gonçalves Juniór, 1909. Colorized photo.

Although most migrants decided themselves to move to other countries, governments of both the countries of departure and arrival can play a role in organizing the migration process. This article focuses on the role of state propaganda and state planning of migration from the Netherlands to Brazil and Argentina. First, we focus on three migration waves in the nineteenth and the early twentieth century when propaganda from the countries of destination played an important role in boosting Dutch migration. The second part of the article focuses on the close cooperation between the Netherlands and Brazil in organizing migration after the Second World War. (meer…)

De ABTB en Sint Isidorus

Bron: Catawiki

Onlangs werd ik benaderd door een vrijwilliger van het project “Tegels op locatie” van de Stichting Vrienden van het Nederlands Tegelmuseum, een museum in Otterlo. Hij had de taak op zich genomen om locaties van de Sint Isidorustegel te identificeren. In een boek over boerderijen in het buitengebied van Deventer had hij gelezen dat deze tegel, met daarop deze patroonheilige van de boeren, vanaf 1947 werd verspreid onder de leden van de ABTB. De tegel of plaquette was ontworpen naar het voorbeeld van de grafsteen van de in 1946 overleden secretaris van de ABTB.

(meer…)

Ambitie en turbulentie

Een geschiedenis van het luchtvaartonderwijs in Nederland

Marc Dierikx, Mari Smits

Uitgave in samenwerking met: MBO College Airport

VERSCHIJNT OP 19 AUGUSTUS 2019. Als u dit boek vóór 19 augustus bestelt, wordt uw bestelling als voorintekening beschouwd en krijgt u het direct na verschijning thuisgestuurd.

Het luchtvaartonderwijs in Nederland is bijna een eeuw oud. Sinds de jaren twintig bestond er een mogelijkheid te worden opgeleid tot piloot. Het was een dure voorziening voor een kleine groep. Een opleiding voor technisch specialisten op de grond bestond aanvankelijk niet. Om hierin te voorzien werd in 1936 in Utrecht het Nederlands Luchtvaart Instituut opgericht. Amper drie jaar later verplaatste de opleiding zich naar Den Haag. Na verschillende naams- en koerswijzigingen werd de school in 1961 omgevormd tot de Anthony Fokker School. In de daarop volgende jaren verbreedde de opleiding in de luchtvaarttechniek zich in de richting van de elektronica.

In de jaren tachtig ontstond een beweging naar grotere organisatorische eenheden in het onderwijs. Deze ontwikkeling leidde tot een fusie met mbo-opleidingen uit de regio Amsterdam. Onder de rook van Schiphol werd een landelijke instelling voor luchtvaartonderwijs gevestigd in Hoofddorp. Hier werd een speciaal toegesneden school uit de grond gestampt, die naast technische ook dienstverlenende luchtvaartopleidingen ging verzorgen. In 1995 ging het nieuwe instituut van start als Nederlands Luchtvaart College. Twee jaar later ging het Nederlands Luchtvaart College deel uitmaken van het ROC van Amsterdam. Sinds 2011 wordt de naam MBO College Airport gevoerd.

Met aandacht voor de ambities van de opeenvolgende bestuurders brengt dit boek de turbulente geschiedenis in beeld van het luchtvaartonderwijs in Nederland. Hierbij is er zowel aandacht voor de plaats van de luchtvaartopleidingen binnen de steeds veranderende structuren van het middelbaar beroepsonderwijs, als voor personen en ontwikkelingen binnen wat nu MBO College Airport is.

€ 24.95   (incl. verzendkosten)
ISBN: 978-90-5345-555-5
druk: augustus 1e druk
22 x 28 cm – 160 blz.
genaaid gebonden
Te bestellen via Uitgeverij Matrijs.

De fatale bergwandeling van een oud-minister

Op 1 april 2014 begonnen twee Nederlandse meisjes, Kris Kremers en Lisanne Froon aan een bergwandeling in de jungle van Panama. Enkele maanden later werden stoffelijke resten van hen gevonden en een jaar later kwam vast te staan dat zij hoogstwaarschijnlijk waren verongelukt. Vermissing van mensen die een trektocht maken komt vaker voor, alleen ze komen niet allemaal prominent in het nieuws. Alleen als de slachtoffers van Nederlandse afkomst zijn, kunnen zij rekenen op veel aandacht van Nederlandse media. Hetzelfde gebeurde in 1911 toen een Nederlandse oud-minister, Johannes Christiaan de Marez Oyens, werd vermist.

(meer…)

Meer dan boer alleen

Bisschop, Chantal, Meer dan boer alleen. Een geschiedenis van de landelijke gilden, 1950-1990 (Dissertatie KU Leuven 2012; Leuven: Leuven University Press, 2015, 401 blz., ISBN 978 94 6270 026 0).

In 1990 verscheen ter gelegenheid van het honderdjarig bestaan van de Belgische Boerenbond Ieder voor allen door Leen van Molle. Hierin worden de ontwikkelingen binnen de bond tot na de deconfiture van de Middenkredietkas in 1934 uitvoerig beschreven. De naoorlogse geschiedenis van de Boerenbond kwam er echter bekaaid vanaf. Als aanvulling hierop verscheen in 2015 het proefschrift van Chantal Bisschop: Meer dan boer alleen. Een geschiedenis van de landelijke gilden, 1950–1990. De focus van deze studie ligt niet op de Belgische Boerenbond als agrarische belangenbehartiger, maar op de culturele functie van de bond en het ontstaan en de ontwikkeling van een parallelle organisatie, namelijk de Landelijke Beweging en de Landelijke Gilden.

(meer…)

Tradução Português do livro sobre a história de Holambra

Aeroporto de Schiphol, quarta-feira, 13 de fevereiro de 1988. Depois de mais de meio ano de preparação, eu estava prestes a embarcar na primeira grande viagem de avião da minha vida. Já estava acostumado a viajar, mas, ao chegar no aeroporto naquela fatídica quarta-feira, algo muito diferente me esperava. O voo me levaria para o Brasil, onde eu ficaria por ano. Como historiador interessado na emigração holandesa, estava prestes a tornar-me eu mesmo um emigrante. A preparação tinha o caráter de uma emigração. Minha ida ao Brasil foi preparada pelas antigas organizações de emigração holandesas. Isso significava, entre outras coisas, que precisei pedir um visto temporário de emigração, fazer um exame médico e assinar um contrato de trabalho.

coverholambraportuguessm
Baixe a edição Português do livro de Mari Smits sobre a história de Holambra

Depois de um voo com escala em Marrocos, cheguei na sexta-feira 15 de abril, de manhã cedo, no novo aeroporto de Guarulhos, perto de São Paulo. Após recolher minha bagagem, fui à procura de alguém que me levaria para Holambra. Não foi difícil identificar Henk Klein Gunnewiek entre as pessoas que estavam aguardando. Eu o reconheci da sua publicação mimeografada intitulada “Memórias de um emigrante”. Henk guiou-me através de São Paulo e Campinas até o meu destino final: Holambra. Embora o centro desta vila de emigrantes ainda não tivesse sido enfeitado com vários elementos do estilo holandês, o vilarejo respirava claramente um ambiente holandês. Durante o ano em que vivi entre os emigrantes holandeses – ou melhor, imigrantes – acabei perguntando-me várias vezes se um novo futuro no Brasil seria algo interessante para mim. A resposta foi não; eu não me via como um imigrante e, portanto, preferi construir o meu futuro na Holanda. Apesar de viver um ano no meio de emigrantes, acabei sendo apenas um transeunte. (meer…)

De Tsjechische “Lawrence of Arabia”

Alois Musil (1868-1944)

Wie aan arabisten denkt uit het begin van de Twintigste Eeuw krijgt op de eerste plaats de Britse archeoloog, militair en diplomaat Thomas Edward Lawrence in het vizier, die zijn wereldwijde bekendheid vooral te danken heeft aan de epische film “Lawrence of Arabia” uit 1964. Terwijl Lawrence tijdens de Eerste Wereldoorlog een belangrijke rol speelde bij het aanwakkeren van het Arabische verzet tegen het Ottomaanse Rijk was de Tsjechische arabist Alois Musil in opdracht van keizer Franz Joseph van Oostenrijk-Hongarije juist bezig dit te voorkomen. Voor Musil  vormde deze diplomatieke missie de laatste van zijn vele reizen door het Arabische schiereiland die leidde tot een enorme hoeveelheid publicaties, waarmee hij een grote bijdrage leverde aan de westerse kennis van de islam en de Arabische wereld.

Priester
Alois Musil werd in 1868 geboren in het dorp Rychtářov, ca. 45 kilometer ten noordoosten van Brno. Als oudste zoon uit een boerenfamilie ging hij theologie studeren aan de universiteit van Olomouc en werd in 1891 tot priester gewijd. Hij leerde diverse moderne en oude talen, waaronder ook Hebreeuws en Arabisch en ontsteeg daarmee ruimschoots het niveau van de gemiddelde katholieke theoloog. Na zijn doctoraat in 1895 vervolgde hij zijn studies aan de École Biblique et Archéologique Française te Jerusalem. Gedurende zijn verblijf in en rond deze Bijbelse stad realiseerde hij zich dat zijn studie van de archeologie, geologie en de oorsprong van de monotheïstische godsdiensten niet kon worden volbracht zonder meer kennis te verwerven van de omliggende regio’s en de volkeren die daar leefden. In 1897 vervolgde hij daarom zijn studies aan de Universiteit van St. Joseph in Beiroet. Ondertussen was Musil reeds begonnen met veldstudies in onder meer de Sinaïwoestijn. (meer…)

De Olympische tour van de Batavia

In het kader van de Olympische Spelen die op het moment worden gehouden in Rio de Janeiro is het populair om in te haken op het gemeenschappelijk verleden van Nederland en Brazilië. Zo schreef de maritiem archeoloog Martijn Manders op de site van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed een artikel over de scheepvaart tussen beide landen in de jaren 1630 en 1654. Mijn aandacht werd vooral gewekt door het gebruik van een foto van de replica van het VOC-retourschip de Batavia, dat sinds de tewaterlating in 1995 in Lelystad te bewonderen is. Eén ding moge duidelijk zijn. De originele Batavia, die in 1629 te pletter voer op de westkust van Australië, is nooit in Brazilië geweest, evenmin als de Lelystadse replica. Wel heeft deze replica ooit de Olympische Spelen bezocht, namelijk in 2000 in Sydney.

De droom van Willem Vos
Het plan om de onfortuinlijk vergane Batavia na te bouwen is ontsproten aan het brein van de scheepsbouwer Willem Vos. Deze bouwer van houten binnenschepen speelde al geruime tijd met de gedachte om een replica van een VOC-schip te bouwen. Geïnspireerd door de (nog steeds niet) gerealiseerde filmplannen van Paul Verhoeven over de ondergang van de Batavia besloot Vos te kiezen voor de herbouw van dit schip. Vos klopte bij verschillende gemeenten aan met het verzoek om het plan te omarmen. Uiteindelijk bood Lelystad hem gastvrijheid om zijn plan te realiseren, alhoewel de gemeente geen geld had om het plan ook financieel te ondersteunen. Daarop ging Vos met zijn getrouwen aan de slag en kocht hij in Denemarken enkele boomstammen die hij gebruikte voor de bouw van de kiel van het VOC-retourschip.

Op 4 oktober 1985 werd officieel met de bouw van de Batavia begonnen. Om zijn plannen te realiseren werd de bouw van het schip een scholingsproject waar werkloze jongeren bruikbare ervaring op konden doen voor de arbeidsmarkt. Na een bezoek van prins Claus in 1986 kwamen ook sponsoren over de brug, waaronder Nedlloyd, dat acht miljoen gulden beschikbaar stelde. Door het toestromen van de financiële middelen en de groeiende bezoekersaantallen die ook geld binnenbrachten, slaagde Vos er met zijn team in de Batavia binnen tien jaar te voltooien. Op 7 april 1995 werd de Batavia door koningin Beatrix gedoopt, waarna het schip de trotse trekpleister werd van Sail Amsterdam.

Batavia001
De Batavia aan de kade in Sydney

Naar Sydney
Toen de voltooiing van het schip in zicht kwam werden er op de werf nieuwe plannen gemaakt. Op instigatie van de Lelystadse burgemeester Hans Gruyters besloot het bestuur van de Bataviawerf onder leiding van oud-minister Tjerk Westerterp na de Batavia te beginnen aan een nog groter project: de herbouw van De Zeven Provinciën van Michiel de Ruyter. Ook vatte het bestuur het plan op om de Batavia in 2000 naar Sydney te laten reizen, ter gelegenheid van de Olympische Spelen. De Australisch-Nederlandse Kamer van Koophandel was bereid de reis per dok naar Australië te financieren. In september 1999 begon de Batavia aan zijn Australische reis.

In Lelystad bleef de werf achter met een lege plek aan de kade. Het gevolg was dat de bezoekersaantallen dramatisch terugliepen. Tegelijkertijd wilde het ook niet meer vlotten met de bouw van De Zeven Provinciën. De gemotiveerde jongeren die tien jaar daarvoor met veel enthousiasme aan de Batavia hadden gewerkt, hadden plaatsgemaakt voor onbemiddelbare en ongemotiveerde werklozen. Een aantal leermeesters stapte op. ‘Wij zijn scheepsbouwers, geen sociaal werkers,’ merkten ze op. Ook de subsidies en de sponsorgelden waarop de werf jarenlang een beroep had kunnen doen, droogden op. Alleen dankzij een subsidie van de gemeente Lelystad en de provincie Flevoland werd de werf in leven gehouden. De bouw van de Zeven Provinciën werd stilgelegd en Willem Vos trok zich terug als bouwmeester van de Bataviawerf.

Ondertussen wilde het ook  niet vlotten met de terugkeer van de Batavia. Nadat het schip had gefungeerd als boegbeeld tijdens de Olympische Spelen en had bewezen daadwerkelijk zeewaardig te zijn wilde het niet vlotten met de terugkeer naar Nederland. De Australisch-Nederlandse Kamer van Kamer van Koophandel kon of wilde de kosten hiervoor niet op zich nemen. Omdat het schip een centrale rol speelde in de ontwikkeling van het Lelystadse kustgebied – in 2001 werd begonnen met de bouw van het koopjesdorp Bataviastad – zag het Lelystadse gemeentebestuur zich voor geen andere keus gesteld dan om samen met de provincie Flevoland de kosten voor de terugreis te financieren. ‘We waren bang dat we de Batavia nooit meer terug zouden zien,’ aldus de verantwoordelijke wethouder. In juni 2001 keerde het schip, dat bijna twee jaar eerder onder grote belangstelling was vertrokken naar Australië, met stille trom terug aan de kade van Lelystad.

Nieuwe tegenslagen
Na 2001 verplaatste de publieke belangstelling rond de Lelystadse kust zich naar het nieuwe koopjesdorp Bataviastad. Op de werf werd voortgewerkt aan De Zeven Provinciën, maar met de bouw wilde het niet vlotten. Op 13 oktober 2008 brak er brand uit op de werf, waarbij enkele gebouwen, waaronder de zeilmakerij, verloren gingen. De Batavia en het in aanbouw zijnde schip De Zeven Provinciën bleven gespaard. Wel gingen de zeilen van de Batavia verloren. Door gebrek aan financiën werd in 2014 besloten de bouw van het nieuwe schip definitief te staken en zich te concentreren op het conserveren van de Batavia.

Onder meer door de financiële problemen die begonnen met de reis van de Batavia naar Sydney is het de Bataviawerf niet gelukt om De Zeven Provinciën af te bouwen. Hierdoor is het niet gelukt om een replica van het vlaggenschip van Michiel de Ruyter in 2012 tijdens de Olympische Spelen in Londen de Thames op te laten varen. Toen twee jaar later de bioscoopfilm Michiel de Ruyter werd opgenomen moesten de filmmakers daarom noodgedwongen gebruik maken van de Batavia.

Bronnen:

Joris van Casteren, Bootje bouwen. De ondergang van de Batavia, in: De Groene Amsterdammer, 16 februari 2002.
www.bataviawerf.nl
https://nl.wikipedia.org/wiki/Bataviawerf